Kenniscentrum > Het nieuwe energiesysteem

De rendabele business case van batterijen

In een ideale wereld is schone energie de hele dag beschikbaar. Maar helaas, de zon schijnt niet altijd en soms is het windstil. Daarom is energieopslag een onvermijdelijke voorwaarde voor een goed functionerend en duurzaam energiesysteem.

Door: Hans Vink

De rendabele business case van batterijen

We zitten middenin de transitie van een centraal energiesysteem gebaseerd op kolen en gas, naar een decentraal duurzaam energiesysteem gebaseerd op zon en wind. Dit zorgt voor een groeiend aantal momenten waarop er heel veel of juist heel weinig energie beschikbaar is. Om black-outs te voorkomen, is het belangrijk dat vraag en aanbod in het elektriciteitssysteem op elk moment in balans zijn. De samenleving is maar tot op zekere hoogte in staat zich aan te passen aan deze schommelingen. De momenten met overschotten of juist tekorten aan energie, moeten we daarom opvangen door een vorm van energieopslag.

De toekomst van energieopslag

Het Nederlandse energienet kraakt aan alle kanten. De kaart van Nederland met probleemgebieden kleurt in rap tempo steeds roder. Het realiseren van nieuwe net-aansluitingen wordt hierdoor steeds moeilijker en dat terwijl we nog lang niet in de buurt zijn van onze klimaatdoelstellingen. Om deze kaart weer groen te kleuren moeten we efficiënter met het energienetwerk omgaan. Daarvoor zijn er veel meer batterijen en andere zogenaamde ‘flex assets’ nodig.

Een goed functionerend en duurzaam energiesysteem bestaat uit verschillende energieopslag-technologieën, elk met zijn eigen voor- en nadelen, afgestemd op de specifieke behoeftes in het energiesysteem. Batterijen voor opslag voor korte tijd en waterstof voor langere tijd. Momenteel worden vaak Li-ion batterijen gebruikt, die zijn zeer geschikt voor mobiele toepassingen en hebben een sterke positie in de markt door de huidige grootschalige toepassing.

Binnen de Li-ion familie zijn er verschillende goede kandidaten zoals bijvoorbeeld Li-ion NMC en LFP, de één wat nieuwer dan de ander, en ook elk weer met z’n eigen voor- en nadelen. De ontwikkeling van Li-ion technologie gaat in een rap tempo en er zijn veel nieuwe types in ontwikkeling. Daarnaast komen er steeds meer andere technologieën die geschikt zijn voor stationaire toepassingen, lange looptijden en grote volumes, zoals bijvoorbeeld Vanadium Redox Flow en Waterstof Bromide Flow batterijen. Door de opkomst van stationaire toepassingen komt de focus dus steeds meer te liggen op de combinatie van levensduur, schaalbaarheid, efficiëntie, investeringskosten, onderhoudskosten, etc. Naast batterijen bij bedrijven en bij mensen thuis, gaan we ook steeds meer de batterijen van elektrische auto’s inzetten. Door auto-accu’s deels te laden en te ontladen als het nodig is, vormen ze een groot netwerken van opslagcapaciteit door heel het land. Zo helpen we allemaal mee.

Netaansluitingen volledig benutten

Op dit moment en naar de toekomst toe is een belangrijke aanleiding voor batterijprojecten een ‘onderbenutte netaansluiting’. Voorbeeld: een klant heeft een aansluiting van 1 MW (vanwege een 1MW zonnecentrale) waarvan hij zelf gemiddeld maar 100 kW gebruikt. Wanneer de zon schijnt levert de klant een groot deel van de opgewekte energie terug aan het net. Schijnt de zon niet? Dan is er 900kW onbenutte ruimte op de aansluiting.

Een batterij kan in deze situatie veel voordeel bieden. Op dagen dat de zon volop schijnt, slaat de batterij extra zonne-energie op voor een later moment. Bij weinig zon en veel wind, neemt de batterij energie van het net op. Omdat het elektriciteitsnet hierdoor wordt ontlast, ontvangt de klant een vergoeding.

Energieopslag niet rendabel?

Net als bij zonnepanelen dalen de kosten voor batterijen ieder jaar fors. Toch is een batterijproject niet te vergelijken met het realiseren van bijvoorbeeld een zonnecentrale. Voor projecten met zonne-energie maak je gebruik van de SDE++-subsidie en weet je hoeveel zonne-uren gemiddeld in een jaar zitten. Een batterij is afhankelijk van de manier waarop je hem inzet. Gebruik je de batterij alleen voor je eigen bedrijf, om overschotten op te slaan en bijvoorbeeld de volgende dag weer te gebruiken? Dan verdien je de kosten inderdaad niet terug. Maar als je de batterij ook gebruikt om de onbalans die zon en wind veroorzaken op te vangen, dan is de batterij al snel wel rendabel. Dit is alleen nog best een uitdaging.

De uitdagingen en oplossingen

Het neerzetten van een batterij is niet heel moeilijk. Het slim inzetten van de batterij is een stuk lastiger. Daarnaast zijn er nog uitdagingen op het gebied van wet- en regelgevingen, kostenstructuren van netbeheerders en gebrek aan stimulans van de overheid. Dit bemoeilijkt het realiseren van grote batterijprojecten.

Wet- en regelgeving

Momenteel wordt er “dubbele” energiebelasting geheven op elektriciteit die wordt opgeslagen. Het woord “dubbel” wordt gebruikt, omdat het wettelijk is vastgesteld dat energiebelasting alleen geheven mag worden aan het einde van de keten. Maar energie die opgeslagen wordt in een batterij en later weer op het elektriciteitsnet wordt ingevoed, is niet aan het einde van de keten. De Tweede Kamer erkent dit probleem. Aanpassing van de wet kan de business case jaarlijks flink opkrikken. De verwachting is dat dit in januari 2022 verandert.

Kostenstructuren

Assets zoals batterijen die het elektriciteitsnet ontlasten, worden door netbeheerders juist afgerekend op hun vermogen. Hoe meer energie de batterij kan opslaan, hoe meer je aan de netbeheerder betaalt. Dit loopt op tot €25.000 - €35.000 per MW per jaar. Dat is eigenlijk heel vreemd, aangezien de netbeheerder er baat bij heeft dat je met een batterij op onbalans inspeelt of frequentiehandhaving toepast. In Duitsland bestaan dit soort structuren niet meer, waardoor de jaarlijkse kosten in de business case daar significant afnemen.

Stimulans van de overheid

Naar verwachting komt er een vorm van subsidie beschikbaar voor batterijen die worden ingezet om de pieken op te vangen en op een later moment terug te leveren (uitgestelde levering). Dit is nu vaak nog niet kostendekkend. Subsidiëring van uitgestelde levering, zoals nu besproken wordt als optie om in de SDE++ op te nemen, is een mogelijke oplossing. Gezamenlijk lobbyen is dé manier om dit aan te pakken. Centraal, met elkaar en standvastig. Groendus draagt hieraan bij door regelmatig input te leveren aan brancheverenigingen en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Is energieopslag interessant voor mijn onderneming?

Of energieopslag interessant is voor je bedrijf hangt dus van veel factoren af. Is er voldoende netaansluiting beschikbaar? Is er voldoende ruimte beschikbaar voor plaatsing van de batterij? Zijn er al transformatoren aanwezig met voldoende ruimte? Hoe wordt de batterij ingezet? Heb je een focus op financieel rendement of meer op duurzaamheid? Kan er slim gebruik gemaakt worden van zonnepanelen op de locatie? We hebben verschillende experts die hiernaar kijken en per locatie een advies geven of het interessant is om met energieopslag aan de slag te gaan.

Groendus en energieopslag

Voor Groendus is energieopslag een belangrijke pijler voor het verder verduurzamen van de zakelijke energiemarkt. En daar hebben we allemaal baat bij. Een batterij kan bovendien ook nog worden ingezet voor noodstroom of het verlagen van een aansluiting of netbeheerderskosten.

Groendus stemt altijd goed met de klant af wat specifieke wensen zijn en wat er mogelijk is. We ontwikkelen de batterij en verzorgen eventueel de financiering. Gedurende de looptijd exploiteert Groendus deze projecten door de systemen slim in te zetten.

De auteur

Hans Vink
Vanuit enthousiasme en nieuwsgierigheid zet Hans zich in voor het versnellen van de energietransitie. Hans ontwikkelt business cases voor het plaatsen, financieren en exploiteren van energieopslag in batterij-oplossingen.

De auteur
Ja, ik wil Groendus updates

Vul je gegevens in en je volgt de energietransitie op de voet. We mailen je niet vaker dan één keer per maand, en zorgen voor jouw privacy.

Ik geef toestemming aan Groendus mijn gegevens op te slaan en te verwerken en ga akkoord met de algemene voorwaarden.*
Marketing door
© Groendus 2021
Wij maken gebruik van cookies

Onze website maakt gebruik van cookies om het verkeer op de site te analyseren en om je zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. Door gebruik te maken van de website stem je hiermee in. Voor meer informatie raadpleeg onze Cookie Policy.